διαβάζεται...
Οικολογικά Νέα

H Κοτσαμπάμπα δείχνει το δρόμο


030615_cochabamba_water_is_ours300(του Iain Bruce*, από το International Viewpoint 424, Μάιος 2010)

«Η γέννηση ενός νέου κλιματικού κινήματος» είναι το πώς η ριζοσπαστική καναδή συγγραφέας, Ναόμι Κλάιν, περιέγραψε την Παγκόσμια Διάσκεψη των Λαών για την Κλιματική Αλλαγή στην πόλη της Βολιβίας, Κοτσαμπάμπα, στο τέλος του Απριλίου. Η συνάντηση είχε καλεσθεί από τον πρώτο αυτόχθονα πρόεδρο της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, σε απάντηση της αποτυχίας των διακυβερνητικών διαπραγματεύσεων για το κλίμα στην Κοπεγχάγη το Δεκέμβριο.

Στην τελετή έναρξης είπε ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει μια απόλυτη επιλογή, ανάμεσα στον καπιταλισμό και την επιβίωση. Ένας άλλος συμμετέχων, ο ηγέτης του Enlace, το ρεύμα της τέταρτης διεθνούς στο εσωτερικό του Βραζιλιανού PSOL (Κόμμα για το Σοσιαλισμό και την Ελευθερία), περιέγραψε το γεγονός ως μακράν την πιο ανεπτυγμένη έκφραση στον κόσμο σήμερα της απόλυτα αναγκαίας συνάντησης «μεταξύ των οικολογικών ερωτημάτων και της σοσιαλιστικής φαντασίας».

 
Υπήρχαν προφανή θέματα που συνδέουν στη συγκέντρωση αυτή με τη μετά-Σιάτλ περίοδο του παγκόσμιου κινήματος δικαιοσύνης και ιδίως με το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στο οποίο φωνές όπως η Κλάιν έπαιξαν σημαντικό ρόλο. Η μορφή ήταν παρόμοια. Περισσότερα από 35.000 άτομα από 142 χώρες, που αντιπροσωπεύουν δεκάδες κοινωνικά κινήματα, έλαβαν μέρος σε 17 κύριες ομάδες και 18 ομάδες εργασίας για θέματα από τα δομικά αίτια των κλιματικών αλλαγών και του κλιματικού χρέους μέχρι την ασφάλεια της γεωργίας και της τροφής ή τους κινδύνους του εμπορίου ρύπων, όπως καθώς και πολλά άλλα αυτοοργανωμένα σεμινάρια και άλλες δραστηριότητες.

Το κεντρικό περιεχόμενο επίσης, αυτός ο ριζοσπαστικός συνδυασμός των απαιτήσεων για την περιβαλλοντική και την κοινωνική δικαιοσύνη με τη ρητή απόρριψη της καπιταλιστικής οικονομίας που αρνείται και τα δύο, είχε προαναγγελθεί στη Διακύρηξη του Belem, που καταρτίστηκε από τη Συνέλευση των Κοινωνικών Κινημάτων, παράλληλα με το τελευταίο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στη βόρεια Βραζιλία στις αρχές του 2009.

Υπήρξαν επίσης διαφορές. Αυτή η διάσκεψη καθορίστηκε από την παρουσία και την ιδεολογία των ιθαγενικών κινημάτων, ιδιαίτερα από τις κεντρικές χώρες των Άνδεων της Βολιβίας, του Περού και του Εκουαδόρ. Ωστόσο, υπήρχαν και επίσημες αντιπροσωπείες από περισσότερες από 40 κυβερνήσεις. Ο πρόεδρος Μοράλες, ως οικοδεσπότης, καθώς και ο ομόλογός του πρόεδρος της Βενεζουέλας και βασικός καλεσμένος, Ούγκο Τσάβεζ, έπαιξαν σημαντικό ρόλο, όπως είχαν παίξει και οι δύο κάτω από διαφορετικές συνθήκες στην Κοπεγχάγη. Αλλά η μεγαλύτερη διαφορά με τα προηγούμενα Παγκόσμια Κοινωνικά Φόρα ήταν ότι αυτή η διάσκεψη των λαών έθεσε πολύ συνειδητά το στόχο να πάρει αποφάσεις και να σχεδιάσει δράσεις.

Οι δύο σημαντικότερες από αυτές ήταν, κατ’ αρχάς η πρόταση για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σε όλο τον κόσμο για την κλιματική αλλαγή – αυτό θα ζητούσε από τους ανθρώπους να αποφασίσουν για τα επίπεδα των μειώσεων των εκπομπών που θα απαιτούνται από τις ανεπτυγμένες χώρες και για τη χρηματοδότηση που θα πρέπει να προσφέρουν στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και για την ανάγκη αλλαγής του καπιταλιστικού συστήματος. Η δεύτερη σημαντική απόφαση ήταν το σχέδιο για τη δημιουργία ενός Διεθνούς Δικαστηρίου Κλιματικής και Περιβαλλοντικής Δικαιοσύνης με τη νομική ισχύ να δικάσει τα κράτη, τις βιομηχανίες και τους ανθρώπους «που από συμβολή ή παράλειψη μολύνουν και προκαλούν την κλιματική αλλαγή».

Και οι δύο αυτές πρωτοβουλίες διακατέχονται από την αποδοχή της θέσης αρχής υπέρ της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων της Μητέρας Γης και την πρόταση για τη δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου κινήματος, «ένα Παγκόσμιο Κίνημα των Λαών για την Μητέρα Γη … , που αποτελεί ένα ευρύ και δημοκρατικό χώρο για τον συντονισμό και τις κοινές δράσεις σε όλο τον κόσμο».

Ορισμένες σημαντικές και πολύπλοκες συζητήσεις πρέπει να γίνουν εδώ, συζητήσεις που οδηγούν στην την καρδιά του ερωτήματος για το πώς θα ήταν ένας Οικοσοσιαλισμός κατάλληλος για τον 21ο αιώνα. Κατ’ αρχάς θα προτείναμε δύο παγίδες που πρέπει να αποφευχθούν. Η μία είναι μια άκριτη και δυνητικά πατερναλιστική έγκριση για οτιδήποτε θεωρείται «ιθαγενική» ή «προγονική» γνώση. Για να δοθεί ένα παράδειγμα, υπάρχει συχνά μια πατριαρχική (για να μην αναφέρουμε ομοφοβική) προκατάληψη ενσωματωμένη στην «ιθαγενική» έννοια της φυσικής «ισορροπίας» μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η άλλη, ίσως μεγαλύτερος κίνδυνος, είναι να απορριφθούν, στο όνομα του υποτιθέμενου «μαρξιστικού ορθολογισμού» ή ακόμα και της παγκόσμιας κουλτούρας, τα πραγματικά διδάγματα και οι εμπνεύσεις που το νέο αυτό κίνημα μπορεί να αντλήσει  – ήδη αντλεί – από τις εμπειρίες, αιτήματα και προτάσεις των ιθαγενικών κινημάτων της Λατινικής Αμερικής.

Η Διάσκεψη των Λαών, επίσης, κατάρτισε συγκεκριμένα αιτήματα που θα μεταβιβασθούν στην επόμενη διακυβερνητική σύσκεψη, στο COP16 στο Μεξικό, το Δεκέμβριο. Αυτά περιλαμβάνουν μια «τροποποίηση του πρωτοκόλλου του Κιότο», η οποία δεν θα απαιτούσε μόνο νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις από τις ανεπτυγμένες χώρες για «μείωση των εκπομπών τουλάχιστον κατά 50%, με βάση τα επίπεδα του 1990», αλλά θα αποκλείει «το εμπόριο ρύπων ή άλλους μηχανισμούς που αποκρύπτουν την αποτυχία των πραγματικών μειώσεων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου».Ο  Έβο Μοράλες παρέδωσε τα συμπεράσματα αυτά και τις απαιτήσεις στον Μπαν Κι-Μούν (Ban Ki-Moon) στον ΟΗΕ την πρώτη εβδομάδα του Μαΐου ενώ πρόκειται να τα παραδώσει αργότερα και στην Ισπανία, που ασκεί την προεδρία της ΕΕ. Πρόκειται για αιτήματα που μεταφέρουν στην καρδιά των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα τη ρητή απόρριψη των «λύσεων» που βασίζονται στην αγορά και προκρίνονται από όλες τις κυβερνήσεις του Βορρά.

Πρόκειται για σημαντικές προόδους για το διεθνές κίνημα κατά της κλιματικής αλλαγής. Αλλά είναι εξελίξεις που εγείρουν λεπτά τακτικά και στρατηγικά θέματα, ιδίως όσον αφορά τη σχέση μεταξύ κοινωνικών κινημάτων και των κυβερνήσεων σε αυτή τη νέα κλιματική καμπάνια. Από τη μία πλευρά, ακριβώς όπως ο Τσάβες και Μοράλες ήταν σε θέση να μεταφέρουν τη φωνή των διαδηλώσεων στις συζητήσεις του COP15 στην Κοπεγχάγη, είναι πλέον σαφές ότι τα αιτήματα και οι εναλλακτικές λύσεις που προβλήθηκαν στην Κοτσαμπάμπα ποτέ δεν θα είχαν τον ίδιο διεθνή αντίκτυπο χωρίς την υποστήριξη αυτών των κυβερνήσεων. Από την άλλη πλευρά, είναι επίσης σαφές ότι αυτές οι κυβερνήσεις στη Βολιβία και τη Βενεζουέλα, για να μην αναφερθούν άλλες υποθετικά προοδευτικές διοικήσεις σε χώρες της Λατινικής Αμερικής, βρίσκονται σε μια οξεία αντίφαση. Ανεξάρτητα από τις εκδηλώσεις της αντι-καπιταλιστικής πρόθεσης, με διαφορετικούς τρόπους και βαθμούς, όλες εξακολουθούν να παραμένουν συνδεδεμένες με εντατικοποιημένες μορφές καπιταλιστικής ανάπτυξης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η βολιβιανή κυβέρνηση αρνήθηκε να αναγνωρίσει τις εργασίες της ομάδας εργασίας 18 στην Κοτσαμπάμπα, που έχει συσταθεί από ένα από τα ιθαγενικά κινήματα της Βολιβίας που παρείχε στήριξη στην κυβέρνηση, να εξετάσει το ρόλο των μεγάλων έργων υποδομής εξόρυξης στη Βολιβία και αλλού. Σε μια πιο οξεία μορφή, αυτή είναι και η αντίφαση που οδήγησε εγχώρια κινημάτα του Ισημερινού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρισκόντουσαν αρχικά πλησιέστερα στην κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα, ενάντια στα σώματα ασφαλείας στο Quito και σε ολόκληρη τη χώρα στις αρχές Μαΐου, καθώς διαμαρτύρονταν για την αποτυχία της κυβέρνησης να λάβει υπόψη τις ανησυχίες των ιθαγενών όσον αφορά το νομοσχέδιο για τα δικαιώματα σε σχέση με το νερό.

Η Μητέρα Γη, με τη μορφή του ηφαιστείου Eyjafjallajokull, εξασφάλισε ότι λίγοι εκπρόσωποι από την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία έφτασαν στην Cochabamba. Αλλά αυτές είναι προκλήσεις για το σύνολο του παγκόσμιου κινήματος, προκλήσεις που δείχνουν ακριβώς πόσο ευρεία και ισχυρή έχει ήδη καταστεί η εκστρατεία ενάντια στην κλιματική αλλαγή.

 
*Ο Iain Bruce είναι ανταποκριτής από τη Λατινική Αμερική για το International Viewpoint

(μετάφραση: Γιάννης Μάργαρης)

Advertisements

Συζήτηση

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.